Barbet Argo

Historia Barbetów jest długa i imponująca a jej początki sięgają starożytności. Wzmianki o nich wskazują na niezwykłą różnorodność zastosowań a historyczne świadectwa o istnieniu rasy zawsze są pełne szacunku i uznania wobec ich umiejętności i charakteru. Dostępne źródła pozwalają przyjąć, że patrząc dziś na Barbeta widzicie go niewiele innym od tego sprzed prawie dwóch i pół tysiąca lat.

Pies w typie Barbeta (“o grubej szacie, średniej budowy”) jest prawdopodobnie przodkiem nie tylko pudli ale właściwie każdej myśliwskiej rasy. Tak właśnie już czterysta pięćdziesiąt lat przed Chrystusem opisał psa myśliwskiego Ksenofont w “Kynegetikós” czyli “Polowanie z psem”. Ten wielki ateński bohater zetknął się z tymi psami w czasie Anabazy (marszu dziesięciu tysięcy), gdy stojąc na czele greckich najemników, wycofywał się z serca Mezopotamii (po bitwie pod Kunaksem w pobliżu Babilonu).

Psy tego typu rozprzestrzeniły się później na obszarach północnej Afryki i bliskim wschodzie, towarzysząc koczowniczym plemionom przemieszczającym się wzdłuż wybrzeża morza Śródziemnego. Świadectwem tego są liczne zachowane wizerunki tych psów pozwalające prześledzić ich powolną ewolucję i migrację. Psa w typie “Barbeta” miał podarować Ceazar – Kleopatrze. Wraz z Arabskimi podbojami, psy te na stałe zadomowiły się na olbrzymich terenach północnej Afryki aż po wybrzeża Atlantyku, będąc nieocenionymi towarzyszami myśliwych i pasterzy. W 711 roku naszej ery Arabowie pod wodzą Tarika przepłynęli cieśninę Gibraltarską (Gibra al Tarik – góra Tarika) i rozpoczęli błyskawiczny podbój Iberii, by do 730 roku zająć cały półwysep i znaczną część królestwa Franków (m.in. Andaluzję). Oczywiście wraz z wojownikami pojawili się ich nieodłączni towarzysze – psy. Arabska inwazja została powstrzymana dopiero w 732 roku, kiedy Karol Młot zadał im klęskę w bitwie pod Poitiers, a duża grupa tych psów padła łupem zwycięzcy. W ten właśnie sposób Barbety zadomowiły się we Francji a następnie rozprzestrzeniając się po Europie i krzyżując się z innymi psami dały początek innym rasom.

Nazwa rasy pochodzi od francuskiego słowa “Barbe” oznaczającego brodę. Barbety od zawsze były psami myśliwskimi i pasterskimi (szczególnie cenionymi na królewskim dworze). Według niektórych źródeł psy pracowały również na statkach wśród rybaków i marynarzy pełniąc podobne funkcje jak ich mniejsi kuzyni – Portugalskie Psy Dowodne (praca przy linach i sieciach). W średniowieczu psy te cieszyły się szczególnym uznaniem a posiadanie psa tego rodzaju było oznaką prestiżu i wysokiej pozycji społecznej – w Aix przed wybudowaną w XII wieku świątynią, znajduję się pomnik Św. Marcina w towarzystwie… psa, na freskach we Florenckiej Bazylice autorstwa Benozzo Guzzol, pies towarzyszy procesji. Zawsze jest to pies “wełnisty, średniej budowy” i co szczególnie istotne – wyraźnie odróżniający się od innych ówczesnych psów. Pierwsze historycznie źródło dotyczące Barbetów pochodzi z XIV wieku – kilka wersów poświęcił im gaskoński Hrabia w manuskrypcie napisanym w 1397 roku. W 1570 roku dr Johannes Caius, będący osobistym lekarzem królowej Elżbiety, podjął pierwszą próbę sklasyfikowania rasy i w swoim “De Canibus Britannicus” do grupy psów polujących i tropiących zaliczył: setera, spaniela wodnego i psa dowodnego. Samego psa określił jako “wyjątkowo użytecznego i skorego do zabawy” a nadany mu przydomek “Mud Dog” tłumaczył tym, że pies uwielbia przebywać w zabłoconych i podmokłych terenach. W XVI wieku francuski kynolog Fouilloox po raz pierwszy użył znanej nam dziś nazwy – Barbet, dodając mu jeszcze pseudonim “laineux” czyli “wełnisty”. Wielkim pasjonatem Barbetów był uwielbiający polowania Król Francji Henryk IV, urodzony zresztą w tej samej okolicy co wcześniej wymieniony gaskoński Hrabia. Rasa ta na dworze pierwszego Burbona była tak poważana i rozpowszechniona, że w roku 1587 dama dworu niejaka Corisande zaczepiona w kościele przez Pana de Bellieure – kanclerza Marii Medycejskiej usłyszała, że przyszła do świątyni w towarzystwie “głupca, małpy i Barbeta”. Poza podtekstem politycznym (nie wiem czy Henryk był w mniemaniu kanclerza głupcem czy małpą), całe zdarzenie świadczy o tym, że już wtedy rasa była znana i odróżniała się od innych psów myśliwskich. W 1621 Gerwazjusz Markham w swojej “Sztuce Tropienia” określa Barbety jako bliskich kuzynów spaniela. Filozof Voltaire w jednym ze swoich listów do Schomberga określił Barbeta jako najlepszego przyjaciela człowieka. Rasa dała również źródło francuskiemu powiedzeniu “être crotté comme un Barbet”, oznaczającemu nic innego jak bycie bardzo, bardzo zabłoconym. W XVIII o Barbetach pisał Linneusz nazywając je Cams aquaticus major czyli Większym Psem Wodnym W napisanej w 1750 roku “Histori Naturalnej” autorstwa Hrabiego George Louis Buffona w widnieje najstarsze znane graficzne przedstawienie Barbeta.

W czasie wojen napoleońskich, Barbety towarzyszyły Francuzom na wszystkich frontach wojny od Hiszpanii po Rosję, pilnując obozowisk i pełniąc rolę gońców. Wiele z nich zostało odznaczonych, a najsłynniejszy – Moustache był sławny w całej Wielkiej Armii. W XIX wieku badania nad rasą prowadził Charles Diguet’s La Chasse au Maras, uznając Caniche i Barbety jako jedną i tą samą rasę. Baron Dunoyer de Noirmont, w swojej tysiąc stronicowej pracy Histoire de la Chasse en France wymienił Caniche jako odmianę Barbeta. Diguet określił Barbeta, jako niezrównanego pływaka, odpornego nawet na najniższe temperatury, świetnego aportera i tropiciela, psa niezwykle odważnego i zdecydowanego. Wszystkie te próby zakwalifikowania Barbetów, świadczą o ich bliskim pokrewieństwie z innymi rasami.

W 1891 roku wprowadzono standard Barbeta, dzięki ciężkiej pracy Pana de Coninck. Barbetem, który stanowił podstawę wzorca był Pilote, właścicielem psa zaś był niejaki Pan Coste.

Francuskie Psy Dowodne mają niezwykłą przypadłość pojawiania się w sercu wydarzeń, które zmieniają bieg historii. Niestety ta sama historia jest dla nich niezwykle okrutna i psy te wielokrotnie stawały w obliczu zagłady. Wraz z osuszaniem bagien i terenów podmokłych, psy te utraciły swoje naturalne środowisko. Zanik “kultury myśliwskiej” spowodował, że ich zalety przestały być cenione a populacja szybko się skurczyła. Pierwszą wojnę światową przetrwało kilkanaście psów. Po drugiej wojnie światowej ocalała już tylko garstka psów na francuskiej farmie Mas de la Chapelle. W latach 70-tych próby odtworzenia rasy podjęła się Pani Patre Vincenti, która poświęciła się poszukiwaniu ostatnich żyjących na francuskiej wsi Barbetów i ich bliskich krewnych (przy tak znikomej liczbie “rasowców” nie było innej możliwości), jej ciężka praca zaowocowała odtworzeniem rasy i pozwoliła przezwyciężyć problem “świeżej krwi”. Niestety wciąż mała liczba psów powoduje, że hodowcy zmuszeni są prowadzić ciągłą wymianę psów, a Barbety chociażby z Polski trafiają do Niemiec, Holandii, Kanady czy Finlandii. Dokładną historią Barbetów można prześledzić do 1891 roku, kiedy to powstał pierwszy standard rasy. Niestety przez ostatnie stulecia zainteresowanie rasą spadło praktycznie do zera, Barbety nie wzbudzały zachwytu wśród entuzjastów psów i nie znajdowały szczególnego uznania wśród myśliwych, nie udało im się zrobić wśród mieszczuchów równie błyskotliwej kariery jak pudlom, żyły sobie zapomniane we francuskich wsiach, co jednak paradoksalnie pozwoliło im przetrwać.

Obecnie w świecie tych psów również nie dzieje się zbyt dobrze, Francuski klub Barbeta jest sparaliżowany, a do niedawna rządził nim człowiek, który uważał się za twórcę psa i promował stworzonego przez siebie “barbeta” (on sam uważał, że psy te dawno wyginęły i odtworzył je po swojemu krzyżując pudle z innymi psami). Ludzie, którzy mieli Barbety “starej krwi” byli spychani na margines, psom odmawiano rejestracji i wydawania rodowodów, przez takie określanie standardów FCI, których te psy nie mogły spełnić (dość wspomnieć, że przez te lata wzorcowy wzrost psa zwiększył o 1/3), na szczęście dzięki panu Georgii i pani Elaine Fitcher, stare linie krwi udało się uratować i dziś trwa walka o ty by wykorzystać je dla dobra rasy. Niestety czasu nie da się cofnąć i wiele hodowanych dziś psów nie ma w sobie kropli krwii Barbetów, będąc wyłącznie mieszankami innych ras. Kilkunastu hodowców postanowiło połączyć swoje siły i promować psy pochodzące ze starych linii w jak najmniejszym stopniu zmieszanych z innymi rasami – Barbet Francais.

Więcej szczegółów o historii, w tym o liniach i próbach podtrzymania wspaniałej różnorodności tej rasy można przeczytać tutaj.